Kies op maat

Login Menu

Geologie rondom plaattektoniek: ruimtelijke processen in de ondergrond

Nooit eerder gebruikte de mens de ondergrond zo intensief als nu: de winning van aardgas, schaliegas en aardwarmte zijn daar voorbeelden van. Het recente handelen van de mens kan leiden tot veranderingen in die ondergrond, in het systeem aarde. Deze veranderingen op lokale schaal, en op wereldwijde schaal ('Global Change') kunnen niet bestudeerd worden zonder kennis van de natuurlijke dynamiek van de aarde. In deze cursus wordt de dynamiek van de aardse processen toegespitst op de bewegingen van de platen in de aardkorst. Dit overzicht van de geologie leert u hoe natuurwetenschappers bijdragen aan het oplossen van aardwetenschappelijke vraagstukken. Daarbij zijn ruimte en tijd essentieel, waarbij het begrip tijd een aparte dimensie aan de natuurwetenschappen toevoegt. In deze cursus, die een overzicht geeft van de geologie als wetenschap, ligt de nadruk op de ruimtelijke processen die samenhangen met de interne warmteproductie van de aarde (endogene processen). Via geologisch veldwerk (online excursie naar de Ardennen) maakt u kennis met het ondergronds milieu van Nederland en Vlaanderen dat daar te bestuderen valt.

Inhoud

De aarde bestaat uit een groot aantal verschillende 'componenten'. Deze zijn doorlopend in beweging ten opzichte van elkaar en vertonen daarbij grote dynamische samenhang. Al deze componenten oefenen bij hun beweging invloed op elkaar uit. Het huidige beeld van de aarde toont alleen maar een momentopname van deze alsmaar voortgaande 'facelift'. In de geologie is dan ook een belangrijke plaats weggelegd voor de historie van de dynamische processen die zich in en op de aarde afspelen.
In de cursus wordt de dynamiek van aardse processen toegespitst op de bewegingen van de platen in de aardkorst. Deze bewegingen worden aangedreven door interne warmte van de aarde. De interne warmte veroorzaakt bewegingen van gesteenten en mineralen in en onder de aardkorst en is de gangmaker achter vulkanisme, aardbevingen en gebergtevorming. De externe warmte (van de zon) is vooral van invloed op de atmosfeer, hydrosfeer en biosfeer, en is daarmee bepalend voor de klimaten, de waterkringloop, erosie, transport van de erosieproducten, sedimentatie en de productie en verspreiding van organisch materiaal. U maakt kennis met de processen in ruimte en tijd die geleid hebben tot de vorming van het ondergrondse milieu van Nederland. Dit geeft inzicht in het ontstaan van olie-, gas-, steenkool- en zoutvoorraden, maar ook in de risico's van breuken, aardbevingen en winning van schaliegas. De Ardennen gebruiken we in de cursus als 'demonstratiegebied', omdat hier de gesteenten die in de diepe ondergrond van Noordwest-Europa voorkomen aan de oppervlakte komen.
In het eerste deel van de cursus, Plaattektoniek, wordt naar de aarde als groot systeem gekeken vanuit verschillende natuurwetenschappen. De nadruk ligt op de diverse geologische processen die samenhangen met plaattektoniek. In deel twee, Tijd en ruimte, introduceren we de vierde dimensie tijd en behandelen we de geologische geschiedenis van Noordwest-Europa via fenomenen uit de Ardennen.

 

Leerdoelen

Na bestudering van de cursus heeft u:
- Kennis van reconstructiemogelijkheden van geologische processen in het verleden aan de hand van geologische sporen.
- Kennis van de geologische geschiedenis van de Ardennen en de ondergrond van Nederland.
- Inzicht in de geologische processen in en onder de aardkorst die samenhangen met plaattektoniek, en de kaart- en interpretatievaardigheden die voor het verkrijgen van dit inzicht nodig zijn.
- Inzicht in het systeem aarde vanuit verschillende natuurwetenschappelijke disciplines.

Aanvullende informatie

Als student (na inschrijving) kunt u via de cursussite op yOUlearn van de OU naar discussiegroepen. Hier kunt u met medestudenten en begeleider informatie uitwisselen en discussiëren over de leerstof.

Voor verdere info

Ingangseisen

Propedeuse behaald.

Een vooropleiding scheikunde, natuurkunde en biologie op havo/vwo-niveau is gewenst.

Toetsing

Het tentamen bestaat uit meerkeuzevragen (mc). U kunt zelf bepalen wanneer tentamen doet.

Tentamenhulpmiddelen

Openboektentamen: zie www.ou.nl/web/studeren/hulpmiddelen

Op de cursussite staan de hulpmiddelen die u nodig heeft bij het tentamen.

Literatuur

Cursusmateriaal

De cursus bestaat uit een cursusboek als ringmap met schriftelijk zelfstudiemateriaal. Tevens horen bij het materiaal: 1. de geologische tijdstabel 2. de Carte Géologique de la France waarop ook aangrenzende gebieden zoals de Ardennen staan 3. de kaart World Ocean Floor 4. de poster Minerals of the World 5. de kaart Geologische dwarsdoorsneden van Nederland en het continentaal plat.

Mediagebruik

Via de cursussite (yOUlearn) heeft u toegang tot twee videodocumentaires van elk een half uur, getiteld Plaattektoniek en Boren naar olie en gas. Via de cursussite kunt u luisteren naar de Nederlandstalige audiotoelichting bij het bestuderen van de Carte Géologique de la France. In de laatste studietaak volgt u via de cursussite een geologische excursie door de Ardennen. Deze online excursie geeft u een indruk van de wijze waarop een geoloog in het veld te werk gaat. Aan de hand van twaalf locaties reconstrueert u belangrijke gebeurtenissen uit de geologische geschiedenis van Nederland en Vlaanderen.

Digitale leeromgeving

We adviseren om de bestudering van iedere cursus te starten op de cursussite (yOUlearn). U vindt daar de laatste informatie over de cursus (toelichting op studietaken, voorbeeldtentamens), de (opgenomen) colleges indien beschikbaar en het forum met vragen en antwoorden van studenten.

Rooster

U kunt de cursus flexibel en zelfstandig bestuderen.

De begeleidingsperiode is van 1 februari tot eind juni. 

Klik hier voor meer info