Kies op maat

Inloggen Menu

Verpleegkundige Aandachtsvelder Palliatieve Zorg

Palliatieve zorg is zorg die de kwaliteit van het leven verbetert van patiënten en hun naasten die te maken hebben met een levensbedreigende aandoening of kwetsbaarheid, door het voorkomen en verlichten van lijden, door middel van vroegtijdige signalering en zorgvuldige beoordeling en behandeling van problemen van fysieke, psychische, sociale en spirituele aard. Gedurende het beloop van de ziekte of kwetsbaarheid heeft palliatieve zorg oog voor het behoud van autonomie, toegang tot informatie en keuzemogelijkheden (Boddaert, Douma, Diphoorn, & Bijkerk, 2017) 

In Nederland wordt palliatieve zorg primair als generalistische zorg gezien. Dit houdt in dat verpleegkundigen zelf palliatieve zorg moeten kunnen verlenen, zo nodig met ondersteuning van in palliatieve zorg gespecialiseerde zorgverleners. Dat stelt eisen aan de kennis en kunde van verpleegkundigen, zowel in de eerste als in de tweede lijn. De opleiding verpleegkunde van Hogeschool Viaa sluit - wat betreft kennis, vaardigheden en attitudeaspecten - aan bij het nieuwe opleidingsprofiel Bachelor of Nursing 2020 en bij het onderwijsraamwerk Palliatieve Zorg 1.0. Binnen de opleiding verpleegkunde van Hogeschool Viaa wordt de minor Verpleegkundige aandachtsvelder palliatieve zorg aangeboden voor studenten die zich verder willen ontwikkelen als verpleegkundige en aandachtsvelder palliatieve zorg.

In verschillende organisaties wordt gewerkt met aandachtsvelders. Dit zijn verpleegkundigen of verzorgenden die binnen hun team een specifiek aandachtsgebied bewaken. Aandachtsvelders palliatieve zorg zijn ambassadeurs op het gebied van de palliatieve zorg. Onderzoek heeft uitgewezen dat de inzet van aandachtsvelders palliatieve zorg in het ziekenhuis tot aantoonbare verbeteringen in de verpleegkundige zorg voor stervenden leidt. Zo wisten verpleegkundigen in het onderzoek vaker of patiënten psychische problemen hadden en was er met meer patiënten gesproken over het naderend overlijden. Daarnaast werden minder niet-essentiële verpleegkundige interventies toegepast gedurende de laatste 24 uur. Ook waren verpleegkundigen kritischer over de kwaliteit van sterven van patiënten op hun afdeling (Witkamp, van der Heide, van der Rijt & van Zuylen, 2017).

In deze minor krijg jij de mogelijkheid om je te ontwikkelen tot verpleegkundige en aandachtsvelder palliatieve zorg. Veel studieplezier gewenst!

Carriene Roorda (minorcoördinator)
Foekje Pol (buddy)

Leerdoelen

De student kan:

  1. Een verpleegkundige visie verwoorden op palliatieve zorg, de eigen rol als verpleegkundige en aandachtsvelder hierin, met als doel om de kwaliteit van zorg voor patiënten met een levensbedreigende aandoening en hun naasten te bevorderen en waar nodig te verbeteren;

  2. Kennis uit het Kwaliteitskader palliatieve zorg en kennis over verschillende doelgroepen in de palliatieve zorg toepassen in de verpleegkundige praktijk;

  3. De behoefte aan verpleegkundige zorg op lichamelijk, psychologisch, sociaal en spiritueel gebied vaststellen door de methodiek van klinisch redeneren te combineren met de uitgangspunten van palliatieve zorg, symptomen te benaderen vanuit de vier dimensies van palliatieve zorg en relevante meetinstrumenten in te zetten waar nodig;

  4. De rol en taken van de aandachtsvelder palliatieve zorg verkennen door het inzetten van Evidence-Based Practice en onderzoekend vermogen;

  5. De deskundigheid van medestudenten en collega’s bevorderen in de rol van aandachtsvelder palliatieve zorg;

  6. De aandacht voor de spirituele dimensie van palliatieve zorg bevorderen door hulpmiddelen, zoals de webapp Levensvragen, daarvoor in te zetten;

  7. De eigen ontwikkeling als verpleegkundige en aandachtsvelder palliatieve zorg monitoren door middel van een persoonlijk ontwikkelingsplan en intervisie;

  8. Reflecteren op de eigen ontwikkeling tot verpleegkundige en aandachtsvelder palliatieve zorg;

  9. Aan de hand van de Infographic van Fibula uitleggen welke disciplines en organisaties op welk niveau werkzaam zijn in de palliatieve zorg; 

  10. Het landschap van de palliatieve zorg verkennen door het inzetten van Evidence-Based Practice en onderzoekend vermogen; 

  11. Kennis over interdisciplinaire samenwerking in de palliatieve zorg toepassen in de praktijk en waar nodig deze samenwerking bevorderen en verbeteren; 

  12. Samen met betrokkenen (zoals patiënten, naasten, zorgverleners en managers) mogelijkheden ontplooien in de praktijk om de kwaliteit van de palliatieve zorg voor patiënten en hun naasten te verbeteren.

Aanvullende informatie

Het binnenschools onderwijs van de minor Verpleegkundige aandachtsvelder palliatieve zorg vindt plaats op de woensdag en kan bestaan uit hoorcolleges, onderwijsgroep-bijeenkomsten Palliatief redeneren en/of Evidence Based Practice, vaardighedenonderwijs en begeleide of zelfsturende bijeenkomsten Persoonlijke ontwikkeling.

Hoorcolleges gaan over onderwerpen uit het Kwaliteitskader palliatieve zorg of over palliatieve zorg aan kinderen/volwassenen/ouderen met een (chronische) ziekte, beperking of kwetsbaarheid, waaronder orgaanfalen, kanker, neurologische aandoeningen en multiproblematiek.

Voor de onderwijsgroep-bijeenkomsten Palliatief redeneren wordt gebruik gemaakt van de methodiek Besluitvorming in de palliatieve fase en casuïstiek, passend bij de hoorcolleges. Onderwijsgroep-bijeenkomsten Evidence Based Practice gaan over de rol en taken van de aandachtsvelder palliatieve zorg. 

Voor het vaardighedenonderwijs (Sociaal Relationele Vaardigheden) wordt de Webapp Levensvragen gebruikt. Daarnaast is er een training over palliatieve sedatie. 

Voltijdstudenten zoeken in overleg met de coördinator van de minor palliatieve zorg zelf een praktijkplek, waarbij zij - indien mogelijk - 2 dagen per week meelopen met een aandachtsvelder palliatieve zorg. De praktijkplek betreft geen stage, maar vrijwilligerswerk. Bijvoorbeeld bij een (kinder)hospice, een vrijwillige Palliatieve Terminale Zorg organisatie, de thuiszorg, een verpleeghuis of een afdeling van een ziekenhuis. Het vrijwilligerswerk betreft bij voorkeur een combinatie van meelopen in de zorg en bureauwerk. Deeltijdstudenten hebben een werkplek, waarbij zij - indien mogelijk - contact hebben met een aandachtsvelder palliatieve zorg. Op de praktijk- of werkplek ontplooien studenten samen met betrokkenen activiteiten om de palliatieve zorg voor patiënten en hun naasten te verbeteren.

Ingangseisen

Propedeuse HBO-V

Voltijdstudenten
De minor Verpleegkundige aandachtsvelder palliatieve zorg is toegankelijk voor derde- en vierdejaars studenten HBO-verpleegkunde, na een afgeronde propedeuse. In overleg met de minorcoördinator zoek je zelf een praktijkplek, waarbij je bij voorkeur 2 dagen per week (minimaal 16 uren) meeloopt met een aandachtsvelder palliatieve zorg. De praktijkplek betreft geen stage, maar vrijwilligerswerk. Bijvoorbeeld bij een hospice, de thuiszorg, een verpleeghuis of een afdeling van een ziekenhuis. De praktijkplek dient geregeld te zijn uiterlijk in de week voordat de minor begint. Je dient de minorcoördinator hiervan op de hoogte te stellen. Zonder praktijkplek kun je niet deelnemen aan het onderwijs van deze minor. Zie de bijgevoegde verklaring voor de praktijkplek, bij Bestanden.

Deeltijdstudenten
Voor deeltijdstudenten geldt dat zij faseniveau 3 van de opleiding HBO-verpleegkunde moeten hebben afgerond. Voorwaarde is ook dat deeltijdstudenten  een werkplek hebben.

Toetsing

De afsluitende formatieve toets van de minoren van de opleiding HBO-V van hogeschool Viaa is een portfolio. De afsluitende summatieve toets betreft een essay. In de minor Verpleegkundige aandachtsvelder palliatieve zorg is het essay een verpleegkundig artikel.

Afsluitende formatieve toetsing voor voltijdstudenten

Op de praktijkplek ontplooi je samen met betrokkenen activiteiten om de palliatieve zorg voor patiënten en hun naasten te verbeteren. Van deze activiteiten houd je wekelijks een logboek bij (Toepassing Kwaliteitskader, portfoliodeel D). Daarnaast werk je aan portfolio-opdrachten over: 
A. Palliatief redeneren;
B. Aandachtsvelder;
C. Persoonlijke ontwikkeling; 
E. Samenwerking & Landschap (zelfstudie, alleen voltijdstudenten). 

Je levert het portfolio in bij de minorcoördinator: via het inleverloket op OnderwijsOnline.

Afsluitende formatieve toetsing voor deeltijdstudenten 

Op je werkplek ontplooi je samen met betrokkenen activiteiten om de palliatieve zorg voor patiënten en hun naasten te verbeteren. Van deze activiteiten houd je wekelijks een logboek bij (Toepassing Kwaliteitskader, portfoliodeel D). Daarnaast werk je aan portfolio-opdrachten over: 
A. Palliatief redeneren;
B. Aandachtsvelder; 
C. Persoonlijke ontwikkeling; 

Je levert het portfolio in bij de minorcoördinator: via het inleverloket op OnderwijsOnline.

Afsluitende summatieve toetsing

Je verricht literatuuronderzoek naar een thema uit de palliatieve zorg dat je aanspreekt en/of in de praktijk tegenkomt. De resultaten van dit literatuuronderzoek verwerk je zowel in een verpleegkundig artikel als in een posterpresentatie voor het symposium van de minoren van hogeschool Viaa. Het verpleegkundig artikel dient te voldoen aan de voorwaardelijke en inhoudelijke beoordelingscriteria van het beoordelingsformulier.

Je levert het artikel - met het zoekplan en de afbeelding van de posterpresentatie als bijlagen - in bij de minorcoördinator: via het inleverloket op OnderwijsOnline. De inleverdata van het toetsprogramma zijn leidend. Zowel de versie van het artikel voor het postvak als de digitale versie van het artikel dienen op tijd te worden ingeleverd. Aanwezig zijn bij het symposium van de minoren en presenteren van de poster is voorwaardelijk voor de toekenning van het cijfer van het verpleegkundig artikel.

Literatuur

In de minor Verpleegkundige aandachtsvelder palliatieve zorg wordt gewerkt met het Kwaliteitskader palliatieve zorg en de richtlijnen palliatieve zorg, beschikbaar op www.pallialine.nl. Daarnaast maken we gebruik van de methodiek Besluitvorming in de palliatieve fase, het boekje Levenseindegesprekken van Bureau MORBidee en artikelen over specifieke onderwerpen uit de palliatieve zorg. Artikelen dien je zelf op te zoeken in de databanken van hogeschool Viaa

Voor de minor dien je de  volgende materialen aan te schaffen:

  • De beslisschijf van de methodiek Besluitvorming in de palliatieve fase in de IKNL shop;

  • Het boekje Levenseindegesprekken in de winkel van Bureau MORBidee.

Om verzendkosten te besparen is het wellicht handig om deze materialen samen met andere studenten te bestellen. Deze materialen dienen in je bezit te zijn uiterlijk in de week voordat de minor begint.

Rooster

Wordt t.z.t bekendgemaakt door de opleiding.

Het binnenschools onderwijs vindt op woensdag plaats in het gebouw van hogeschool Viaa in Zwolle.

HC = Hoorcollege
OWG = Onderwijsgroep
PR = Palliatief redeneren
EBP = Evidence-Based Practice
VO-SRV = Vaardigheidsonderwijs - Sociaal Relationele Vaardigheden
VO-T = Vaardigheidsonderwijs - Training
PO = Persoonlijke ontwikkeling
VW/WP = Vrijwilligerswerk/werkplek Zelfstudie = alleen voor voltijdstudenten

Week 1
HC: kernwaarden, principes, dimensies en markering van palliatieve zorg
OWG EBP: introductie aandachtsvelder, interview met aandachtsvelder
VO-SRV: slechtnieuws-gesprek en markering
VW/WP: introductie logboek, definitie palliatieve zorg 

Week 2

HC: palliatieve zorg bij orgaanfalen
OWG PR: opening over identiteit en eigenwaarde, introductie palliatief redeneren,
PO begeleid: Introductie ontwikkelingsplan en intervisie
VW/WP: logboek, signaleren & markeren Zelfstudie: samenwerking & landschap, deskundigheid 

Week 3
HC: gezamenlijke besluitvorming en proactieve zorgplanning
OWG PR: opening over autonomie en afhankelijkheid, casus hartfalen
VO-SRV: gezamenlijke besluitvorming en proactieve zorgplanning
VW/WP: logboek, gezamenlijke besluitvorming & proactieve zorgplanning  

Week 4
OWG PR: opening over vrijheid en verantwoordelijkheid, casus COPD
OWG EBP: klinische les
PO begeleid: intervisie
VW/WP: logboek, individueel zorgplan
Zelfstudie: samenwerking & landschap, interdisciplinaire zorg  

Week 5
HC: palliatieve zorg in de oncologie
OWG PR: opening over zin en betekenis, casus nierfalen
VO-SRV: Spirituele dimensie van palliatieve zorg
VW/WP: logboek  

Week 6
HC: mantelzorg in de palliatieve zorg
OWG PR: opening over lijden en dood, casus gemetastaseerd melanoom
PO begeleid: bijstelling + reflectie ontwikkellingsplan, intervisie
VW/WP: logboek, mantelzorg
Zelfstudie: samenwerking & landschap, coördinatie en continuïteit  

Week 7
OWG PR: opening over verlies en verdriet, casus gemetastaseerd mammacarcinoom
OWG EBP: observatie
VO-SRV: praten over lijden en sterven
VW/WP: logboek  

Week 8
HC: palliatieve zorg bij neurologische aandoeningen
HC: Hoe schrijf je een artikel? (samen met andere minoren)
OWG PR: opening over schuld en schaamte, casus gemetastaseerd prostaatcarcinoom
PO begeleid: intervisie
VW/WP: logboek Zelfstudie: samenwerking & landschap, lokaal  

Week 9
HC: zorg in de stervensfase
OWG PR: opening over vergeving en verzoening, casus CVA
VO-SRV: praten over levensbeschouwing en cultuur
VW/WP: logboek, zorg in de stervensfase  

Week 10
HC: zorg bij verlies en rouw
OWG PR: opening over afscheid en gemis, casus ALS
OWG EBP: Coaching on the job PO zelfsturend: bijstelling + reflectie ontwikkelingsplan
VW/WP: logboek, zorg bij verlies en rouw
Zelfstudie: samenwerking & landschap, regionaal  

Week 11
HC: palliatieve zorg bij multiproblematiek 
OWG PR: opening over hoop en wanhoop, casus dementie
VO-T: palliatieve sedatie deel 1 Verpleegtechnische aspecten
VO-T: palliatieve sedatie deel 2 Sociaal-relationele aspecten
VW/WP: logboek  

Week 12
HC: cultuursensitieve palliatieve zorg
HC: uitvaartzorg
OWG PR: opening over liefde en trouw, casus psychiatrische problemen
PO zelfsturend: intervisie
VW/WP: logboek
Zelfstudie: samenwerking & landschap, bovenregionaal  

Week 13
OWG PR: opening over aanvaarding en overgave, casus dak- en thuisloosheid
OWG EBP: knelpuntanalyse
VO-SRV: in gesprek met kinderen/mensen met een verstandelijke beperking

Vrijwilligerswerk/werkplek: logboek  

Week 14
HC: palliatieve zorg aan kinderen (samen met minor Veilig Opgroeien)
OWG Cultuursensitieve palliatieve zorg (samen met minor Transcultural Care)
PO begeleid: Ted Talk over persoonlijke ontwikkeling
VW/WP: logboek
Zelfstudie: samenwerking & landschap, landelijk  

Week 15
HC: delier (samen met minor Verpleegkundige aandachtsvelder geriatrie & gerontologie)
HC: ethische en juridische aspecten
OWG PR: opening over rust en vrede, casus verslaving
VO-SRV: praten over levensvragen en toekomst, evaluatie
VW/WP: logboek, ethisch & juridisch  

Week 16
HC: toekomst van de palliatieve zorg
OWG PR: opening over geloof en vertrouwen, casus kinderpalliatieve zorg, evaluatie
OWG EBP: afsluiting aandachtsvelder, onderzoeksidee, evaluatie
PO zelfsturend: reflectieverslag, evaluatie
VW/WP: logboek Zelfstudie: samenwerking & landschap, afsluiting  

Week 17
Symposium minoren: presenteren poster
Afronden portfolio en verpleegkundig artikel  

Week 18
Inleveren portfolio en verpleegkundig artikel