Kies op maat

Inloggen Menu

Gegevens en gevolgtrekkingen

Zomer 1996. Philip Morris lanceert een reclamecampagne over passief roken, waarin wordt beweerd dat 'op wetenschappelijke gronden' is aangetoond dat passief roken minder schadelijk is dan bijvoorbeeld het consumeren van 1 koekje of 1 à 2 glazen volle melk per dag. Het brengt een vloedgolf van woedende reacties teweeg. Maar waaróm was deze campagne nu zo dubieus? De crux is dat in de gewraakte advertentie het gevaar van passief roken, dat keer op keer is vastgesteld wordt afgezet tegen risico's die slechts incidenteel zijn gevonden, maar nooit voor een tweede keer zijn aangetoond.

 

De affaire Philip Morris staat niet op zichzelf. Onze maatschappij wordt voortdurend geconfronteerd met allerlei vragen die alleen zijn op te lossen door verstandig gebruik te maken van (natuur)wetenschappelijke informatie. Men komt soms aanzetten met de wildste beweringen, die wetenschappelijk bewezen zouden zijn en ons zouden nopen tot het nemen van bepaalde beslissingen. Zou u ook wel wat meer 'wetenschappelijke mondigheid' willen bezitten, zodat u in staat bent de validiteit van beweerde verbanden te beoordelen en zo nodig te weerleggen? Zou u ook wel in staat willen zijn wetenschappelijke rapporten kritisch te beoordelen en gefundeerde uitspraken te doen over de geschiktheid van voorgestelde beslissingen? Dan is de cursus Gegevens en gevolgtrekkingen iets voor u.

 

Inhoud

 

De cursus behandelt eerst het evalueren en analyseren van redeneringen. Dit kan leiden tot het aanvaarden of verwerpen van wetenschappelijke theorieën. Alleen een deugdelijke redenering kan voor voldoende empirische ondersteuning van een theorie of hypothese zorgen. Aan de hand van voorbeelden laat de cursus zien hoe bewijsmateriaal een theorie kan ondersteunen (of ondergraven). Ook worden met behulp van voorbeelden enkele drogredenen besproken die regelmatig opduiken bij het toetsen van theorieën.

 

Daarna gaat de cursus in op de wijze waarop bewijsmateriaal voor (of tegen) een theorie wordt verzameld en aan welke eisen deze activiteit moet voldoen. Dit is het terrein van de statistiek. Na bespreking van een aantal statistische begrippen komt de meest wezenlijke vraag aan de orde: hoe bepaal je op grond van bewijsmateriaal of statistische hypothesen waar zijn of niet? En hoe verzamel je betrouwbaar bewijsmateriaal? Deze vragen worden wederom aan de hand van voorbeelden besproken.

 

Het laatste deel van de cursus is gewijd aan de maatschappelijke functie van de wetenschap. Bij het nemen van beslissingen die de hele samenleving aangaan, is wetenschappelijke informatie onontbeerlijk. Wetenschappelijke inzichten geven in het algemeen verschillende alternatieven voor het oplossen van een probleem. Het komt er dan op aan dat alternatief te kiezen, dat vanuit technologisch en maatschappelijk oogpunt het beste is. Dit beslisproces kan worden gezien als het onderzoeken welke handelingen tot welke uitkomsten leiden en het toekennen van een mate van voorkeur aan de uitkomsten. De wetenschappelijke informatie bepaalt om welk type beslisproces het gaat. Met veel voorbeelden wordt geïllustreerd hoe een beslisser uit een reeks van mogelijke oplossingen het beste alternatief kan kiezen, rekening houdend met de gestelde doelen en beschikbare informatie.

Leerdoelen

Veel vragen in onze maatschappij zijn alleen op te lossen met behulp van (natuur) wetenschappelijke informatie. Maar hoe beoordeel je de juistheid van wetenschappelijke redeneringen? Soms hoor je de wildste beweringen, die wetenschappelijk bewezen zouden zijn en ons aanzetten om bepaalde beslissingen te nemen. Aan de hand van voorbeelden laat deze cursus u zien hoe bewijsmateriaal een theorie kan ondersteunen of ondergraven. Er worden regelmatig opduikende drogredenen besproken en u verdiept zich in de statistiek als instrument voor het verzamelen van betrouwbaar bewijsmateriaal. Tot slot gaat u nader in op de maatschappelijke functie van de wetenschap.

Aanvullende informatie

Mediagebruik

De cursussite in de digitale leeromgeving wordt gebruikt voor het uitwisselen van (extra) informatie, correspondentie met medestudenten en docent, en voor de online klas.

Digitale leeromgeving

U start op de cursussite in de digitale leeromgeving (www.ou.nl/mijnOU). U vindt daar de structuur van de cursus, de studietaken en een groot deel van het cursusmateriaal. Ook vindt u daar voorbeeldtentamens, de opgenomen colleges (indien beschikbaar) en de communicatie met de docent en medestudenten via het forum met vragen en antwoorden.

Voor verdere info zie: www.ou.nl/studieaanbod/NB0902

Ingangseisen

De propedeuse is behaald.

Er wordt verder geen speciale voorkennis verondersteld. Wél is het zo dat de voorbeelden die worden besproken enige affiniteit veronderstellen met het natuurwetenschappelijk vakgebied.

Toetsing

Het tentamen bestaat uit meerkeuzevragen (mc). U kunt zelf een afspraak maken voor het afleggen van een tentamen.

Literatuur

De cursus bestaat uit een speciaal voor de cursus ontwikkeld tekstboek en een werkboek.

Rooster

Deze cursus kunt u op elk gewenst moment starten en bestuderen. Echter in het eerste semester (1 september tot 31 januari) is online begeleiding ingeroosterd.